II. Abdülhamit İstanbul’unda Yabancı Okullara Genel Bakış / General Overview of Foreign Schools in Istanbul during Sultan Abdulhamit II

Zeki Tekin, Enes Göksal

Özet


Abstract

The presence of foreign schools in Ottoman lands goes back to the classical periods of the Ottoman Empire. Foreign schools, whose presence was not given importance and formed solely for the needs of the foreign people, ultimately took an important and dangerous situation as the Ottoman Empire evolved into various political stages as time passed. During and after the Tanzimat Reforms, after which the power balance changed against the Ottoman Empire, the fact that missionary activities increased in the religious, cultural and educational fields for the non-Muslim people increased the polarizations and started a wave of separatism among the non-Muslim public. Foreseeing the danger Abdulhamit II took urgent and rapid precautions, making progresses in education all over the empire primarily in Istanbul. However, these efforts were not sufficient and the foreign schools established by the missionaries continued dangerous political and social activities both in quality and effect. We wanted to take attention to the consequences of these foreign schools which took an important part in the fate of a nation.

Öz

Yabancı okulların Osmanlı topraklarındaki mevcudiyeti Osmanlı’nın klasik dönemlerine kadar gitmektedir. İlk evrelerinde varlığı pek önemsenmeyen ve tamamen yabancı teba için bir ihtiyaç olarak ortaya çıkan yabancı okullar, ilerleyen süreçler içerisinde Osmanlı Devleti’nin geldiği siyasal seviyeye bağlı olarak fevkalade önemli ve tehlikeli bir hal almıştı. Güç dengelerinin Osmanlı aleyhine geliştiği Tanzimat ve sonrası dönemlerde gayr-i müslim tebaya dönük dini, kültürel ve eğitim alanlarında misyonerlik faaliyetlerinin yoğunlaşması toplumsal kutuplaşmaları artırmış ve gayr-ı müslim topluluklar üzerinde ayrılıkçı rüzgarlar estirmiştir. Tehlikenin büyüklüğünü gören II. Abdülhamit acil ve seri tedbirler almış başta İstanbul olmak üzere imparatorluğun her yerinde eğitime dönük atılımlar gerçekleştirmiştir. Ancak bu çabalar yeterli olmamış ve misyonerlerin kurmuş oldukları yabancı okullar hem sayısal hem de nitelik ve tesir anlamında tehlikeli siyasal ve toplumsal tesirler icra etmeye devam etmiştir. Bir milletin kaderinde önemli rol oynayan yabancı okulların serencamına toplu bir bakış atarak dikkatleri çekmek istedik.


Anahtar Kelimeler


II. Abdülhamid, Osmanlı Devleti, Yabancı okullar, Misyonerler; Sultan Abdulhamid II, Ottoman Empire, Foreign schools, Missionaries.

Tam Metin:

PDF

Referanslar


Akyüz, Yahya (2008). Türk Eğitim Tarihi, On üçüncü Basım, Ankara: Pegem Akademi.

Alan, Gülbadı (1997). Osmanlı Devletin’de Amerikan Misyoner Okullarının Ermenilere Bakışı(1820-1914), Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Dan: Prof. Abdülkadir Yuvalı, Kayseri.

Alan, Gülbadı (2011). “Sultan II. Abdülhamit’in Hıristiyan Misyonerlerlerine ve Kurumlarına Karşı Takip Ettiği Politikalar”, Devr-i Hamid, Birinci Basım, Kayseri: Erciyes Üniversitesi Yayınları, c. 2.

Alkan, Mehmet O. (2010). “Modernleşme ve Eğitim”, II. Abdülhamit, Coşkun Yılmaz, Birinci Basım, İstanbul: ATM LTD. ŞTİ.

Büyükkarcı, Süleyman (1995). İstanbul Sankt Georg Avusturya Lisesi, Birinci Basım, Konya: Damla Ofset Matbaacılık ve Tic. A.Ş.

Çavdar, Tevfik (1970). Osmanlıların Yarı-Sömürge Oluşu, Birinci Basım, İstanbul: ANT Yayınları.

Dabağyan, Levon Panos (2001). Sultan Abdülhamit ve Ermeniler, Birinci Basım, İstanbul: Kum Saati Yayınları.

Duymaz, A. Şevki (2011) “II. Abdülhamit Dönemi Eğitim Yapıları”, Devr-i Hamid, Birinci Basım, Kayseri: Erciyes Üniversitesi Yayınları.

Ergün, Mustafa (1996). İkinci Meşrutiyet Devrinde Eğitim Hareketleri(1908-1914), Birinci Basım, Ankara: Ocak Yayınları.

Erkek, İbrahim (2013). Batı’nın Öncü Gücü Misyonerler, Birinci Basım, Ankara: Öncü Kitap, 2013.

Günay, Tuncer (2004). Misyoner Örgütleri ve Misyoner Faaliyetleri, Birinci Basım, Ankara: Ankara Ticaret Odası.

Gündüz, Şinasi (2005). Misyonerlik, Birinci Basım, Ankara: Diyanet İşleri Bakanlığı Yayınları.

Gürbüz, Kemal (2008). Yirmi Birinci Yüzyılın Başında Türk Eğitim Sistemi, Birinci Basım, İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.

Güven, İsmail (2010). Türk Eğitim Tarihi, Birinci Basım, Ankara: Naturel Yayıncılık.

Kılıç, Sezen (t.y.). Türk-Alman İlişkileri ve Türkiye’deki Alman Okulları (1852’den 1945’e kadar), Birinci Basım, Ankara: Divan Yayıncılık L.T.D. Ş.T.İ.

Kozan, Tuba Arıcı (2010). Türkiye’de Misyonerlerin Hedef Kitleleri ve Faaliyetleri, Birinci Basım, İstanbul: İrfan Yayıncılık ve Tanıtım Limited Şirketi.

Küçükoğlu, Bayram (2003). Türk Dünyasında Misyoner Faaliyetleri (Dünü Bugünü ve Yarını), Birinci Basım, İstanbul: IQ Kültürsanat Yayıncılık.

Müftüoğlu, Mustafa (1985). Her Yönüyle Sultan İkinci Abdülhamit, Birinci Basım, İstanbul: Çile Yayınları.

Oymak, İskender (2010). Metot ve Çalışma Alanları Açısından Türkiyede Misyonerlik Faaliyetleri, Birinci Basım, Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2010.

Özbek, Nimet, Türkiye’deki Yabancıların Öğrenim ve Öğretim Özgürlüğü, Birinci Basım, Ankara: Mülkiyeliler Birliği Vakfı Yayınları.

Tekeli, İlhan & İlkin, Selim (1993). Osmanlı İmparatorluğu’nda Eğitim ve Bilgi Üretim Sisteminin Oluşumu ve Dönüşümü, Birinci Basım, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.

Shaw, Stanford J. & Shaw, Ezel Kural (1983). Osmanlı İmparatorluğu ve Modern Türkiye, çev: Mehmet Harmancı, Birinci Basım, İstanbul: E Yayınlar A.Ş., c. 2.

Sırma, İhsan Süreyya (2000). Belgelerle II. Abdülhamit Dönemi, Birinci Basım, İstanbul: Beyan Yayınları.

Sevinç, Necdet (1989). Ajan Okulları, Üçüncü Basım, İstanbul: Oymak Yayınları.

Sevinç, Necdet (2007). Osmanlıdan Günümüze Misyoner Faaliyetleri, Beşinci Basım, İstanbul: Bilgeoğuz Yayıncılık.

Tosun, Mehmet (2009). Osmanoğulları ve Aydınların Anlatımıyla İmparatorluğun Yüzük Taşı II. Abdülhamit, Birinci Basım, İstanbul: Yeditepe Yayınevi.

Tozlu, Necmettin (1991). Kültür ve Eğitim Tarihimizde Yabancı Okullar, Birinci Basım, Ankara: Akçağ Yayınları.

Vahapoğlu, M. Hidayet (1997). Osmanlıdan Günümüze Azınlık ve Yabancı Okullar, Birinci Basım, İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.

White, George E. (1995). Bir Amerikan Misyonerinin Merzifon Amerikan Koleji Hatıraları, çev: Cem Tarık Yüksel, Birinci Basım, İstanbul: Enderun Yayınları

Yıldırım, Uğur (2005). Türkiye’de Misyonerlik, Birinci Basım, İstanbul, Otopsi Yayınları.

Yılmaz, Ömer Faruk (2000). Belgelerle Sultan İkinci Abdülhamit Han, İkinci Basım, İstanbul: Osmanlı Yayınevi.




DOI: http://dx.doi.org/10.7596/taksad.v6i3.915

Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.




Telif Hakkı (c) 2017 Journal of History Culture and Art Research

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

ISSN: 2147-0626