Osmanlı Dönemi’nden İngiliz İdaresine Kıbrıs Türk Temel Eğitimi’nin Modernleşmesi ve Toplumsallaşması / From Ottoman Period to English Administration Modernization and Socialization of Cyprus Turkish Basic Education

Ali Efdal Özkul, Hüseyin Tufan, Mete Özsezer

Özet


Abstract

Changes in the primary education programme during the transition period from the agricultural society to the industrial society of the Turkish Cypriots in the Ottoman and British administrations in Cyprus were evaluated in terms of educational programs, number of students and modern agriculture course in this study. Following the Ottoman conquest of island, the educational institutions were also regulated like every other organisation in the island according to the needs. After the British took over the island administration from the Ottoman State, they maintain some of the applications from the old administration as well as replacing some of them according to their own administrative and administrative understandings. During the British administration, the education in the Turkish Cypriot community had switched from the religion intensive curriculum to modern education. This study aimed to reflect the details of new education system during the British administration in the island. In addition, as an example of the socialization of education, the increase in the number of students in education and the situation of female students in this increase have been emphasized in this study. The information obtained by using the first-hand resources of the research period, Blue Book, and education reports, is presented. As a result, the changes made in the Turkish Cypriot Education system have affected the Turkish Cypriot community socially, culturally and politically.

Öz

Kıbrıs’ta Osmanlı ve İngiliz idaresinde Kıbrıslı Türklerin tarım toplumundan sanayi toplumuna geçiş sürecinde ilköğretim programında oluşan değişimlerin bu araştırmada eğitim programları ve öğrenci sayısı açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Osmanlı Devleti’nin adayı fethetmesinden sonra adadaki her kurum gibi eğitim teşkilatını da ihtiyaçlara göre düzenlemiştir. İngilizler ada yönetimini Osmanlı Devleti’nden devraldıktan sonra, eski idareden kalan bazı uygulamaları devam ettirirken, bazılarının yerine kendi idari ve yönetim anlayışlarına göre düzenlemişlerdir. İngiliz idaresi sürecinde Kıbrıslı Türklerde eğitim dini ağırlıklı müfredattan modern eğitime geçmiştir. Yapılan araştırmada İngiliz döneminde adada uygulanan yeni eğitim sisteminin detayları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ayrıca çalışmada eğitimin toplumlaşmasına örnek olarak eğitimdeki öğrenci sayılarındaki artışın ve bu artış içerisinde kız öğrencilerin durumuna dikkat çekilmiştir. Söz konusu araştırmada döneminin birinci el kaynakları olan Blue Book’lar ile dönemin eğitim raporlarından faydalanılmıştır. Sonuç olarak Kıbrıs Türk Eğitim sisteminde yapılan değişikler Kıbrıs Türk Toplumunu sosyal, kültürel ve siyasi olarak etkilemiştir.


Anahtar Kelimeler


Kıbrıs, Kıbrıslı Türk, Tarım, Sanayi, Eğitim, Kültür, Cyprus, Turkish Cypriot, Agriculture, Industry, Education, Culture.

Tam Metin:

PDF

Referanslar


Akyüz, Yahya (2005). Türk Eğitim Tarihi M.Ö 10.000- M.S 2004. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.

Almış, Selman & Yılmaz, Mehmet Taki (2011). İnsanın Toplumsal Doğası ve Toplumsalın Sürdürüle Birliği Açısından Eğitim. Eğitim Bilim Toplum Dergisi, 9(33) 28-40.

Atamer, Ali (2014). Son Kıbrıslılar Bizik. Lefkoşa: Havadis Yayınları.

Batır, Betül (2010). Geleneksel Eğitimden Çağdaş Eğitime Türkiye’de İlk Öğretim (1908-1924). İstanbul: Elif Kitabevi Milenyum Yayıncılık.

Behçet, Hasan (1969). Kıbrıs Türk Maarif Tarihi. Lefkoşa.

Cyprus Blue Book for the Year 1897-1898, (Basım yeri ve tarihi bulunmamakta)

Cyprus Blue Book for the Year 1907-1908, Printed By W.J. Archer, Printed At The Goverment Printing Office, Nicosia 1908.

Cyprus Blue Book for the Year 1914-1915, Nicosia: Printed By W.J. Archer, Printed At The Goverment Printing Office, 1915.

Cyprus Blue Book, for the Year 1887-1888 (Basım yeri ve tarihi bulunmamakta)

Cyprus Blue Book for the Year 1931. Printed At The Goverment Printing Office, Nicosia December 1931.

Cyprus Blue Book for the Year 1946. Printed At The Goverment Printing Office, Nicosia December 1948.

Cyprus Report of The Department of Education for the School Years 1930-31, 1931-32, Nicosia: Printed at the Cyprus Goverment Printing Office 1933.

Çınar, İkram (2002). Eğitimin Tarihsel Temelleri. Eğitim Üzerine, Ed. Erdal Toprakçı, Ankara: Ütopya yayınevi.

Erdoğru, Mehmet Akif (1993). Kıbrıs’ın Türkler Tarafından Fethi ve İlk İskân Teşebbüsü (1570-1571). Kıbrıs’ın Dünü-Bugünü Uluslararası Sempozyumu (28 Ekim-2 Kasım 1991) Tebliğleri, Ankara.

Erdoğru, Mehmet Akif (2000). Osmanlı Hâkimiyetinin İlk Yıllarında Kıbrıs Adası’nda Temel İhtiyaç Maddelerinin Fiyatları Üzerine, Üçüncü Uluslararası Kıbrıs Araştırmaları Kongresi, Cilt I, Gazimağusa: Doğu Akdeniz Üniversitesi Yayınları, 245-264

Erdoğru, Mehmet Akif (2003). Kıbrıs’ta İlk Osmanlı Esnaf ve Zanaatkârları Üzerine Notlar. Osmanlı Öncesi ile Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemlerinde Esnaf ve Ekonomi Semineri, İstanbul, ss. 211-221.

Evre, Bülent (2004). Kıbrıs Türk milliyetçiliği: Oluşumu ve Gelişimi. Lefkoşa: Işık Kitabevi Yayınları.

Feridun, Hüsnü (2011). Kıbrıs Türk Eğitim Tarihinden “Bir Ömür”. Lefkoşa: Galeri Kültür Yayınları.

Fidan, Nurettin & Münire Erden (1994). Eğitime Giriş. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yayınları.

Gazioğlu, Ahmet C. (1996). İngiliz yönetimde Kıbrıs II (1878-1952). İstanbul: Kıbrıs Araştırma ve Yayın Merkezi.

Genç, Salih Zeki & Eryaman, M. Yunus (2007). Değişen değerler ve yeni eğitim paradigması. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 89-102.

Gürkan, H. Muzaffer (1996). Kıbrıs Tarihinden Sayfalar. Cilt I, Lefkoşa: Galeri Kültür Yayınları.

Güvenç, Bozkurt (2002). İnsan ve Kültür. İstanbul: Remzi Kitabevi yayınları.

Hallak, J. & Caillods, F. (1995). Educational Planning: The International Dimension. London and New York, Garland.

Irkad, Ulus (1997). Kıbrıs Türk Eğitiminde Tarihsel Gelişmeler. Lefkoşa: Ada-M Basın Yayın LTD.

Koçer, H. Ali (1991). Türkiye’de Modern Eğitimin Doğusu ve Gelişimi. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.

Kodaman, Bayram (1988). Abdülhamit Devri Eğitim Sistemi. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.

Lukach, Harry Charles & Jardine, Douglas James (2007). Kıbrıs’ın El Kitabı. çev; Ali Çakıroğlu, Lefkoşa: Galeri Kültür yayınları.

Mejuyev, Vadim (1998). Kültür ve Tarih. çev. Suat H. Yokova, İstanbul: Toplumsal Dönüşüm Yayınları.

Nesim, Ali (1987). Batmayan Eğitim Güneşimiz. Lefkoşa: KKTC Milli Eğitim ve Kültür Bakanlığı Yayınları.

Orhonlu, Cengiz (1971). Osmanlı Türklerinin Kıbrıs Adasına Yerleşmesi. Milletler Arası Birinci Kıbrıs Tetkikleri Kongresi (14-19 Nisan 1969). Ankara.

Orr, C. W. J. (2013). İngiliz Egemenliği Altında Kıbrıs. Lefkoşa: Galeri Kültür yayınları.

Özgürlük Yayınları (1987). Kıbrıs’ta Sosyo-Ekonomik Yapı. Özgürlük Yayınları. Ortam Off-Set Tesisleri.

Özkul, Ali Efdal (2005). Kıbrıs’ın Sosyo-Ekonomik Tarihi (1726-1750). İstanbul: İletişim Yayınları.

Özkul, Ali Efdal & Akcansoy, Yurdagül (2009). Yeni Türk Harfleri’nin Kıbrıs’ta Kullanılması ve Yaşanan Problemler, 80. Yılında Türk Harf İnkılabı Uluslar Arası Sempozyumu 10-11 Kasım 2008, İstanbul: Yeditepe Üniversitesi Yayınları, 417-421.

Özkul, Ali Efdal (2009). Tradesmen and Their Products in 18th Century in Ottoman Cyprus, Ottoman Cyprus A Collection of Studies on History and Culture, Edited by Michalis N. Michael, Matthias Kappler and Eftihios Gavriel, Wiesbaden: Harrassowitz Verlag, 197-208.

Özkul, Ali Efdal (2010). Osmanlı İdaresinde Kıbrıs Adasında Yapılan Ziraat ve Hayvancılık, Birinci İktisat Tarihi Tebliğleri Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (İstanbul 7-8 Eylül 2007), Hazırlayanlar Rahmi Deniz Özbay, Fahri Solak, Yaşar Bülbül, Gülfettin Çelik, Cilt II, İstanbul: İstanbul Ticaret Odası Yayınları, 283-296.

Sağ, Vahap (2003). Toplumsal Değişim ve Eğitim Üzerine. C.Ü. Sosyal Bilimler Dergisi, 27(1) 11-25.

Sleight, G. F. (1947). Cyprus Report of the Department of Education for the Period 1942-1945, Nicosia: Printed at the Cyprus Goverment Printing Office.

Sleight, G. F. (1955). Cyprus Report of the Department of Education for the Period 1953-1955, Nicosia: Printed at the Cyprus Goverment Printing Office.

Tamçelik, Soyalp (2012). Kıbrıs’ta İç Göç Hareketleri ve Olası bir Anlaşmada Etkileri. Ahmet Yesevi Üniversitesi Bilig.Güz 2012 (63), 227-252.

Talbot, J. E & Cape, F. W. (1913). Report on Education in Cyprus. London: Waterlow and Sons LTD.

Taş, Sait (2007). Eğitimde Yenileşmenin Önündeki Engeller (Dört Köşe Tekerlekler). SDÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 17, 183-192.

Tekeli, İlhan (1980). Toplumsal Dönüşüm ve Eğitim Tarihi Üzerine Konuşmalar. Ankara: TMMOB Mimarlar Odası Yayınları.

Tezcan, Mahmut (1997). Eğitim Sosyolojisi. Ankara: Anı yayıncılık.

Tufan, Hüseyin (2014). Tanzimat ve 1931 İsyanı Sürecinde Kıbrıs Türk Eğitim Yönetimi, yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Yakın Doğu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.

Uygur, Mermi (2006). Kültür Kuramı. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Weir, W. W. (1952). Education in Cyprus, Nicosia: Cosmos Press.

Yıldırım, Ali & Şimsek, Hasan (2011). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.




DOI: http://dx.doi.org/10.7596/taksad.v6i2.820

Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.




Telif Hakkı (c) 2017 Journal of History Culture and Art Research

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

ISSN: 2147-0626