Roma İmparatorluk Mermer Ocaklarında Yazıt Kullanımı ve Bazı Ünik Örnekler / Inscriptions at the Roman Imperial Quarry and Some Unique Samples

Tulga Albustanlıoğlu

Özet


Öz

Ocak faaliyetleriyle ilgili olarak geçmişe ışık tutan en önemli kaynak şüphesiz yazıtlardır. Bu sayede taşın üretim tarihi, hangi ocaktan üretildiği üretim ve kontrol işlemlerinin kimler tarafından gerçekleştirildiği, ocakların organizasyonu ve işleyiş biçimiyle ilgili bilgiler elde edilebilmektedir. Ancak detaylı bilgileri içeren bu tür kapsamlı yazıtların bulunması idealize edilmiş bir ocak işletmesi için söz konusu olabilir. Nitekim çoğu ocakta hiçbir yazıta rastlanmazken, elde edilen sınırlı sayıdaki yazıtlarda da bu bilgilerin sistemli bir şekilde işlenmemiş olduğu ve yazıtların biçim ve içeriğinde yönetim otoritesinin zayıflaması, ocak mülkiyetinin el değiştirmesi, yönetim biçiminde değişiklikler olması, üretimin artması veya azalması gibi çeşitli nedenlerden kaynaklanan önemli değişikliklerin meydana geldiği görülüyor. I.yüzyılın sonlarına doğru imparatorluk ocaklarının müteahhit aracılığıyla işletilmesi geleneği zamanla terk edilerek, idarenin üretimdeki kontrol ve inisiyatifinin arttığı görülüyor. Yazıtlar sayesinde bir taşın üretim tarihi, hangi ocaktan üretildiği üretim ve kontrol işlemlerinin kimler tarafından gerçekleştirildiği, ocakların organizasyonu ve işleyişleriyle ilgili bilgiler elde edilebilmektedir. Bloklar üzerinde yer alan yazıtlar ocak içi ve ocak dışı şeklinde iki bölüme ayrılabilir. Ocak içi yazıtların küçük bir bölümü, çok kısaltılmış bir bakıma kriptik kodlar biçiminde formüle edilmiş harf ve rakamlardan oluşan metinlerdir. Öyle ki bu formülasyonları ocakta görevli kişilerin dışındaki insanların okuyup anlamaları çok güç, genellikle de olanaksızdır. Ocak dışı yazıtlar ise, ürünün ulaşacağı noktadaki imparatorluk görevlilerince anlaşılacak bilgileri içermektedir. Bunlar üretim tarihi, üretimden sorumlu kişi, taşın kimliği şeklindeki ana unsurlarından oluşmaktadır. Ocakların müteahhitler yanında ve onlarla birlikte, doğrudan imparatorluk yönetimince işletilmeye başlanmasıyla, yazıtların biçim ve içeriğinde büyük değişiklikler meydana gelmiştir. Ocakların üretim teknolojisinde, jeolojik şartlardan kaynaklanan bir takım küçük farklılıklar bulunsa da, genelde tüm imparatorluk ocaklarında organizasyonun aynı biçimde şekillendiği imparatorluk yönetimince üretim, denetim ve sevkiyatın bütün mermer ocakları için benzer bir çerçeve içinde düzenlenmiş olduğu anlaşılmaktadır.

Abstract

The most significant source that sheds light on the history of the quarry activities is, without a doubt, the inscriptions. The information regarding the production date of the stone, the quarry which the stone was produced in, the people who carried out the control operations and the organization and management of the quarries can be obtained through the inscriptions. However such extensive information can be valid if only a well-organized establishment is subjected. Furthermore, while inscriptions are rarely discovered in the quarries, the limited number inscriptions that were attained do not usually include such detailed information, and the content and form can vary due to many different reasons such as weakened government authority, change of ownership and change of management to increase or decrease of production capacity. The tradition of managing imperial quarries trough contractors was abandoned towards the end of the 1st Century and the government control and initiative over production were increased. The information regarding the stone such as the production date, the quarry which stone was produced in, the people who carried out the control operations, the way of organization and management of the quarries can be obtained through the inscriptions. Inscriptions on the tablets can be divided into two groups; inside quarry and outside quarry. A small portion of inside quarry inscriptions are abbreviated texts which have been formulated in consistency with letters and numbers. Therefore it is usually impossible to read and understand these formulations for people other than commissioned officers. Outside quarry inscriptions, on the other hand, include information that is to be determined by the imperial officials who are at the destination point of the product. Major changes have occurred in the form and content of the inscriptions when the quarries started to be managed by imperial governance besides the contractors. It is understood that although there are some differences resulting of the geological conditions in the production technology of the quarries, production, inspection and the shipment are all managed with a similar manner in the imperial quarries where the organization was formed by central governance.


Anahtar Kelimeler


Dokimeion, mermer ocakları, mermer organizasyonu, ocak yazıtları, Roma mermeri, Dokimeion, marble organization, marble quarries, quarry inscriptions, Roman marble

Tam Metin:

PDF

Referanslar


Albustanlıoğlu, T. (2007). “Roma İmparatorluk Mermer Ocağında Locus’un İşlevi”, Patronvs.

Coşkun Özgünel'e 65. Yas Armağanı / Festschrift fur Coşkun Özgünel zum 65. Geburtstag,

Oztepe, Erhan - Musa Kadioglu (eds.), Homer Kitabevi, İstanbul, 29–35

Albustanlıoğlu T. (2011). Roma İmparatorluk Döneminde Mermer Ocakları Organizasyonu,

Bilgin Kültür Sanat, Ankara

Albustanlıoğlu T. (2013). “İmparatorluk Mermer Ocaklarında Karşılaşılan R, RMA ve VFR

Kısaltmalarının Ocak Organizasyonundaki Yeri”, Orhan Bingöl'e 65. Yas Armağanı A

Festschrift for Orhan Bingöl on occasion of his 67th Birthday, Görkem Kökdemir (eds.),

Bilgin Kültür Sanat, Ankara, 25-33

Asgari N. ve Drew-Bear T., “The Quarry Inscriptions of Prokonnesos”, Herrmann, N. Herz

and R. Newman (ed.) içinde, ASMOSIA 5, Interdisciplinary Studies on Ancient Stone –

Proceedings of the Fifth International Conference of the Association for the Study of Marble

and Other Stones in Antiquity, Museum of Fine Arts, Boston, June 1998, (2002), 1-19

Baccini Leotardi P. (1979). Marmi di cava rinvenuti a Ostia e considerazioni sul commercio

dei marmi in età romana, ( Scavi di Ostia X), Roma.

Bruzza L. (1870).“Iscrizioni dei marmi grezzi”, AnnIst 42, 106-204

Christol M. ve Drew-Bear T. (1986).‘Documents Latins de Phrygie,’ Tyche 1, 39-87

Christol M. ve Drew-Bear T., “Inscriptions de Dokimeion”, AnatAnt I, 83-111

Degrassi A. (1952). I Fasti Consolari del Impero Romano. Roma

Drew-Bear T.- Eck W. (1976, “Keiser-Militär-und Steinbruchinschriften aus Phrygien”,

Chiron 6, 19 312–313

Drew-Bear T. Ve Christol M. (1987). “Inscriptions de Dokimeion”, AnatAnt I (1987), 83-111

Dubois Ch. (1908). Étude sur l’administration et Exploitation des Carrières de (marbre,

porphyre, granit etc.) Dans le Monde Romain. Paris

Fant J.C. (1984). “Seven Unedited Quarry Inscriptions from Docimium (İscehisar, Turkey)”,

ZPE 54, 171-182

Fant J.C., Cavum Antrum Phrygiae. The Organization and Operations of the Roman Imperial

Marble Quarries in Phrygia, BAR, S482, Oxford.

Hamilton W.J. (1842). Researches in Asia Minor, Pontus and Armenia, London.

Hirschfeld O. (1905). Die Kaiserlichen Verwaltungsbeamten, Berlin

Millar F. (1977). The emperor in the Roman world, London.

Pensabene P. ve Monna D. (1977). I marmi dell'Asia Minore, Roma.

Pensabene P., (ed.) (1998). “Marmi Antichi. II. Cave e tecnica di lavorazione, provenienze

edistribuzione”, StMisc 31, Roma.

Pensabene P. ve Lazzarini L. (1998). “Il problema del bigio antico e del bigio

morato:contributo allo studio delle cave di Teos e di Chios”, “Marmi antichi II: cave e tecnica

di lavorazione, provenienze edistribuzione”, (P. Pensabene ed.), Studi Miscellanei, 41-154

Pococke P. (1743). Description of the East, London.

Ramsay W.M. (1890). The Historical Geography of Asia Minor, London.

Rodriquez, A.(1984). Il Monte Testaccio

Röder J. (1971) ‘Marmor Phrygium; Die Antiken Marmorbrüche von İscehisar in

Westanatolien.’ JdI 86, 253-312

Röder J. (1971). ‘Marmor Phrygium; Die Antiken Marmorbrüche von İscehisar in

Westanatolien.’ JdI 86, 253-312

Ward-Perkins J.B. (1980).“The Marble Trade and its organization: evidence from

Nicomedia”, MemAmAcc 36, 325-338.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.




Telif Hakkı (c)