2005 ve 2017 Sosyal Bilgiler Öğretim Programlarının Öğrenme Alanı, Kazanım, Kavram, Değer ve Beceri Boyutları Açısından Karşılaştırılması / Comparison of 2005 and 2017 Social Studies Curriculum in Terms of Learning Area, Acquisition, Concept, Value and Skill

Okan Çoban, İbrahim Akşit

Özet


Abstract

Basics of the lessons, those are taught in our education system in the schools are the related lesson's curriculum. To sum up the curriculum, it can be said that it is a guideline of answers of questions that are desired to be taught for a lesson like; (what) why, how, who and when should we teach. Essential components which are subject to this curriculum are; the general terms of education, purpose of the lesson, vision of the lesson, main approach of the lesson or the philosophy of the lesson, content of the lesson and its acquisitions, method and techniques that can be used in the lesson and teaching approaches and measurement and evaluation. Besides those main components, it can be witnessed that value that is predicted to be gained with the classification of the learning field (theme) about the particular lesson and the ability and concepts are the parts of this curriculum.  The curriculum is the essential resource for the teacher because the teacher is obliged to prepare his daily and annual lecture programme according to this programme. Furthermore, the teacher can complete the missing information that he acquired during the induction programme or the changing content for later, and by this education, programme teacher can complete the information that is related to the various situations. In our country, curriculums are prepared by Ministry of National Education and serviced to the teachers. Social studies is a lesson that is taught at the level of elementary and secondary school.  In a narrow range, first content that is imputed to the social studies curriculum that is created in 1965 had been taught under different lesson names both before and after the particular date. Since from the social studies curriculum that is fixed in 1998 till today, the name of the lesson has not changed. However, changes in the individual, social, political and technological etc. needs and developments, Ministry of National Education has gone reformation on social studies curriculum after 1998, on 2005 and 2017. Furthermore, Ministry of National Education, after the program that is fixed on 2005, had increased the branches of social studies which constitutes the social studies lectured contents and had accepted an interdisciplinary approach. The purpose of this research is to compare the dimension of concept and accusation, theme, ability and value in the social studies education programs that are created in 2005 and 2017.  In this qualitatively structured research, a method of document review is used. Purposed sampling that is used in this research, on the direction of the purpose of the research, Ministry of National Education's documents that are inspected for the last two social studies curriculums are constituted. Besides, for supporting the data of this research, guidebooks for social studies teachers that are published by various publishing houses are imposed on. Each item has been evaluated separately by using descriptive analysis technique in this research. As a result of this research, in the 2005 Social Studies curriculum, two learning areas were removed. Apart from the addition of a learning field called "Effective Citizenship" which includes the acquisitions of these learning areas added in the 2017 curriculum, there is no significant difference in the theme dimension between the two curriculums. While 15 basic abilities taking part in the social studies curriculum which are fixed on 2005, 26 basic abilities have taken part in the program which are fixed on 2017. While evaluating the value perspective of 2005-fixed social studies curriculum has 20 pieces of values, the social studies curriculum which is fixed on 2017 has 18 values. While in 2005 social studies curriculum place of concept teaching and basic concepts that is predicted to be gained is clearly stated, on the other hand in 2017 social studies curriculum, importance of concept teaching is described with few paragraphs. While in 2007 program clear decrease in the number of acquisition is observable there are no observable structural changes on the perspective of the content. While 174 acquisitions are held on 2005 fixed social studies curriculum, on 2017 social studies curriculum there are 132 acquisitions are maintained. In addition, despite the fact that in the 2005 social studies curriculum there were 7 acquisitions about Kemalism, 2017 Social studies curriculum includes only one acquisition. The real success of the curriculums is revealed only by the reflection of the practice. Therefore, other researchers can examine the extent to which practitioners can apply the scale of acquisition, concept, value and skill in the classroom.


Öz

Eğitim sistemimizde okullarda okutulan derslerin temeli, öğretim programlarıdır. Öğretim programının kısaca bir ders ile ilgili öğretilmek istenilenleri (neyi) niçin, nasıl, kim ve ne zaman öğretelim gibi soruların cevaplarını barındıran bir rehber olduğu söylenebilir. Öğretim programında yer verilen temel öğeler genel olarak eğitimin genel amaçları, dersin amaçları, dersin vizyonu, dersin temel yaklaşımı ya da felsefesi, dersin içeriği ve sınırlılıkları (kazanımlar), derste kullanılabilecek yöntem-teknikler ile öğretim yaklaşımları ve ölçme-değerlendirmedir. Ayrıca bu temel öğelerin yanında ilgili derse ait içeriğin sınıflandırıldığı öğrenme alanları (tema) ile derste kazandırılması öngörülen değer, beceri ve kavramlara yer verildiği de görülür. Bu araştırmada programın içerik boyutunu oluşturan öğrenme alanı/tema, beceri, değer, kavram ve kazanım boyutları ele alınmıştır. Öğretim programı, öğretmeninin temel başucu kaynağıdır çünkü öğretmen günlük veya yıllık ders planını öğretim programına göre hazırlamak zorundadır. Ayrıca öğretmen branşına ait aldığı hizmet öncesi eğitimde almadığı ya da daha sonra değişen içerik ve durumlara ilişkin bilgileri de yine öğretim programı sayesinde tamamlayabilir. Ülkemizde öğretim programları Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından hazırlanır ve öğretmenlere ulaştırılır. Sosyal bilgiler, ilkokul ve ortaokul düzeyinde okutulan bir derstir. İlki 1965 yılında hazırlanan sosyal bilgiler öğretim programına atfedilen içerik, dar kapsamda, hem öncesinde hem sonrasında farklı ders adları adı altında okutulmuştur. 1998 yılında hazırlanan sosyal bilgiler öğretim programından günümüze kadar dersin adı değişmemiştir. Fakat bireysel, toplumsal, siyasi ve teknolojik vb. ihtiyaç ve gelişmeler zaman içinde değiştiğinden Millî Eğitim Bakanlığı 1998 yılından sonra 2005 ve 2017 yıllarında sosyal bilgiler öğretim programında değişikliğe gitmiştir. Ayrıca bakanlık 2005 yılında hazırlanan programdan itibaren sosyal bilgiler ders içeriğini oluşturan sosyal bilim dallarını artırmış ve disiplinler arası bir yaklaşım benimsemiştir. Bu araştırmanın amacı ülkemizde 2005 ile 2017 yıllarında hazırlanan sosyal bilgiler öğretim programlarının öğrenme alanı/tema, kazanım, kavram, değer ve beceri boyutları açısından karşılaştırılmasıdır. Nitel olarak yapılandırılan araştırmada doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. Amaçlı örneklemin kullanıldığı bu çalışmada, araştırmanın amacı doğrultusunda bakanlığın hazırladığı son iki sosyal bilgiler öğretim programı incelenen dokümanları oluşturur. Ayrıca araştırma verilerinin desteklenmesi için farklı yayınevleri tarafından hazırlanan sosyal bilgiler dersi öğretmen kılavuz kitaplarında da faydalanılmıştır. Betimsel analiz tekniğinin kullanıldığı araştırmada her bir boyut ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonucunda 2005 sosyal bilgiler öğretim programından iki öğrenme alanının çıkartıldığı ve 2017 sosyal bilgiler öğretim programına, çıkartılan bu öğrenme alanları kazanımlarını da içeren, “Etkin vatandaşlık” adlı bir öğrenme alanı eklenmesi haricinde iki program arasında tema boyutunda farklılığın olmadığı tespit edilmiştir. 2005 yılında hazırlanan sosyal bilgiler öğretim programında 15 temel beceriye verilirken 2017 programında ise 26 temel beceriye yer verilmiştir. 2005 yılında hazırlanan sosyal bilgiler öğretim programında 20 adet değere yer verilirken 2017 programında 18 adet değer vardır. 2005 sosyal bilgiler öğretim programında kavram öğretiminin yeri ve kazandırılması öngörülen temel kavramlar açık bir şekilde ifade edilmesine karşın 2017 programında kavram öğretiminin önemi birkaç cümlelik bir paragrafta değinilmiştir. 2017 yılı programında kazanım sayısında belirgin bir azalma gözlenirken kazanımların içeriği açısından belirgin bir yapısal değişiklik yoktur. 2005 sosyal bilgiler öğretim programında 174 adet kazanım olmasına karşın 2017 programında 132 kazanım vardır. Ayrıca 2005 sosyal bilgiler programında Atatürkçülük ile ilgili 7 adet kazanıma yer verilmesine karşın 2017 programında sadece bir kazanıma yer verilmiştir. Kâğıt üzerinde hazırlanan öğretim programlarının gerçek başarısı/durumu ancak uygulamaya yansıması ile ortaya çıkar. Bu nedenle diğer araştırmacılar, uygulayıcıların sınıfta kazanım, kavram, değer ve beceri boyutlarını ne ölçüde uygulayabildiğini inceleyebilir.


Anahtar Kelimeler


Sosyal bilgiler, Öğretim programı, Karşılaştırma, 2005, 2017; Social Studies, Curriculum, Comparison, 2005, 2017.

Tam Metin:

PDF

Referanslar


Akşit, İ. (2015). 7. sınıf sosyal bilgiler dersi Türk tarihinde yolculuk ünitesinde geçen bazı kavramların öğrenilmesi sürecinde karşılaşılan sorunların belirlenmesi ve çözümüne yönelik bir eylem araştırması. Yayımlanmamış doktora tezi. Uşak Üniversitesi, Sosyal bilimler Enstitüsü, Uşak.

Ata, B. (t.y.). Sosyal bilgiler öğretiminde Atatürkçülük konularının eğitimi ve öğretmenin rolü http://www.academia.edu/3622617 adresinden 01.02.2018 ‘de erişilmiştir.

Barth, J. L. & Demirtaş, A. (1997). Sosyal bilgiler öğretimi: Kaynak üniteler. Milli Eğitimi Geliştirme Projesi Hizmet Öncesi Öğretmen Eğitimi, Ankara: YÖK / Dünya Bankası.

Büyükkaragöz, S. (1997). Program Geliştirme. Konya: Kuzucular Ofset.

Cumhuriyet gazetesi, 13 Ocak 2017: http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/egitim/659980/Mufredat_sil_bastan..._Evrim_teorisi_ve_Ataturk_yok.html adresinden 01.02.2018 ‘de erişilmiştir.

Candan, A. S. (1998). Kavramlara dayalı tarih öğretimi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi), Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Çepni, O. (2013). Sosyal bilgiler öğretim programında yer alan coğrafya kavramlarına ilişkin öğrenci algılarının incelenmesi. (Yayımlanmamış doktora tezi), Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara

Demirel, Ö (2007). Kuramdan uygulamaya eğitimde program geliştirme. Ankara: Pegem Akademi.

Doğanay. A. (2005). Öğretimde kavram ve genellemelerin geliştirilmesi. C. Öztürk. D. Dilek (Ed.), Hayat bilgisi ve sosyal bilgiler öğretimi (s. 265-296). Ankara: Pegem Akademi.

Evirgan, Ö. F. (2016). İlköğretim sosyal bilgiler 7. Sınıf öğretmen kılavuz kitabı. Ankara: Ekoyay Yayınları.

Hürriyet gazetesi, 13 Şubat 2017: http://www.hurriyet.com.tr/mufredat-taslagina-184-042-oneri-geldi-1-ataturkculuk-40363611 adresinden 01.02.2018 ‘de erişilmiştir.

Habertürk, 25 Ocak 2017: http://www.haberturk.com/gundem/haber/1366903-mebin-yeni-mufredatina-sikayet-ve-oneri-yagdi adresinden 01.02.2018’de erişilmiştir.

Kaplan, P. (2017). Yeni müfredata tepki: 100 bini aşkın şikâyet ve öneri. http://www.pervinkaplan.com/detay/yeni-mufredata-tepki-100-bini-askin-sikayet-ve-oneri/2268 adresinden 01.02.2018’de erişilmiştir.

Karakaya, F. M.; Midilli, A. & Güven, M. N. (2017). İlköğretim sosyal bilgiler 6 öğretmen kılavuz kitabı, Ankara: Sevgi Yayınları.

Kılınç, E.; Çoban, O. & Akşit, İ. (2015). Sosyal bilgiler ders kitaplarında bazı tarihsel kavramların kullanımının değerlendirilmesi, Turkish Studies -Volume 10/3 Winter, p. 633-652. Doi Number: 10.7827/TurkishStudies.7823

Kılınç, F. (2008). Kavramların öğretiminde kavram analizi yönteminin akademik başarıya ve bilişsel esnekliğe etkisi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18 (2), 223-238.

Milli Eğitim Bakanlığı (2005a). İlköğretim sosyal bilgiler dersi öğretim programı ve kılavuzu: 4- 5. Sınıflar. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. Ankara: Devlet Kitapları Müdürlüğü.

Milli Eğitim Bakanlığı (2005b). İlköğretim sosyal bilgiler dersi 6- 7. sınıflar öğretim programı: http://ttkb.meb.gov.tr/ogretim-programları/içerik adresinden 02.01.2014’te erişilmiştir.

Milli Eğitim Bakanlığı (2006). İlköğretim sosyal bilgiler dersi 6. Sınıf öğretim programı ve kılavuzu. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. Ankara: Devlet Kitapları Müdürlüğü.

Milli Eğitim Bakanlığı (2017). 2017 Sosyal bilgiler öğretim programı: 4-7. Sınıflar http://mufredat.meb.gov.tr/ ProgramDetay.aspx?PID=155 adresinden 23.11.2017‘de erişilmiştir

Milli Eğitim Bakanlığı (2017b) 18 Temmuz 2017 tarihli basın açıklaması. https://ttkb.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_07/18160003_basin_aciklamasi-program.pdf 13.01.2018’de erişilmiştir.

MEB (2018). 2018 Sosyal bilgiler öğretim programı: 4-7. Sınıflar: http://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=354 adresinden 03.02.2018’de erişilmiştir.

Merriam, S. B. (2013). Nitel Araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber. (Çev. Ed. S. Turan). Ankara: Nobel Yayınevi.

Öztürk, C. v.d. (2007). Hayat bilgisi ve sosyal bilgiler öğretim programı: Yapılandırmacı bir yaklaşım. Ankara: Pegem Akademi.

Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri. (Çev. M, Bütün.- S. B, Demir), Ankara: Pegem Akademi.

Pehlivan, H. (2009). Eğitimde temel kavramlar. Ankara: Asil Yayınevi.

Sezer, A.; Çoban, O. & Akşit, İ. (2014, Mayıs). Dördüncü sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarında coğrafi kavramların veriliş düzeyleri. Sözel bildiri. XIII. Ulusal Sınıf Öğretmenliği Eğitimi Sempozyumu, Kütahya.

Tay, B. (2017). 2005 sosyal bilgiler dersi öğretim programı ile 2017 sosyal bilgiler dersi taslak öğretim programının karşılaştırması, International Journal Of Eurasia Social Sciences, Vol: 8, Issue: 27, pp. (461-487).

Tokcan, H. (2015). Sosyal bilgilerde kavram öğretimi. Ankara: Pegem Akademi.

Türk Dil Kurumu (2017). http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_bilimsanat&arama= kelime&guid=TDK.GTS.5a7ca2ac959c56.08737028 adresinden 03.01.2018’de erişilmiştir.

Tüzsüz, S. & Yıldırım, Ş. (2015). İlköğretim sosyal bilgiler 7 öğretmen kılavuz kitabı. Ankara: Tuna Yayınları.

Ünal, F.; Özdemir, H.; Ünal, M.; Evirgen, Ö. F.; Dağ, Ö. & Kutay, S. (2017). İlköğretim sosyal bilgiler 7. Sınıf öğretmen kılavuz kitabı, Ankara: MEB yayınları.

Yel, S. (2007). Kavram geliştirme ve öğretimi. C. Öztürk (Ed.), Hayat bilgisi ve sosyal bilgiler öğretimi yapılandırmacı bir yaklaşım (s. 147-178). Ankara: Pegem Akademi.

Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (8. baskı) Ankara: Seçkin Yayıncılık.

sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu, www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.1739.pdf adresinden 01.02.2018’de erişilmiştir.




DOI: http://dx.doi.org/10.7596/taksad.v7i1.1395

Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.




Telif Hakkı (c) 2018 Journal of History Culture and Art Research

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.