Güney Lefkoşa’da Osmanlı Dönemi Camileri / Ottoman Period Mosques in South Nicosia

Çiğdem Çağnan

Özet


ABSTRACT

Cyprus, the third largest island in Mediterranean has passed different types of civilization periods. The most significant periods reflecting the architectural and historical characteristics in the island are; until XVIth century under the influence of Latin Civilizations, later on Ottoman (1571-1878), British (1878-1960) and Modern (1960-present) periods. Due to its strategic position in Mediterranean, different cultures from east and west are combined in its heritage. The Turks came to Cyprus in 1571 when the Island was conquered by Ottomans. After this date, the Ottomans began to build their culture they brought with them in Cyprus. All the necessary administrative, religious and public institutions for the administration of the island were established. The monumental buildings indicating Ottomans administrative, educational and social configuration in architecture like mosques, baths, inns, mills, aqueducts, educational institutions, commercial places were built and their continuity with the waqfs (foundations) tradition was ensured. In 1974, a bi-regional settlement policy has been followed on the Island. The northern part settled by the Turkish Cypriots, the southern part settled by the Greek Cypriots and Nicosia became a divided capital city. In this study, the four mosques Omerieh, Bairakdar, Arablar and Tahtakale (Taht-El Kale) from Ottoman Period in South Nicosia are investigated. In the study firstly the archieves of awqaf (vaqf) and literature were searched and historical information about the buildings were collected. Afterwards, the buildings were observed on site and their current conditions were analyzed. The study was made with the aim of documenting the current structural and functional conditions of these mosques which each one is a part of tangible cultural heritage.

 

ÖZ

Akdeniz’de üçüncü büyük ada olan Kıbrıs, farklı uygarlık dönemleri geçirmiştir. Adaya mimari ve tarihi özelliklerini yansıtan en belirgin dönemler; XVI. yüzyıla kadar Latin Uygarlıkları’nın etkisinde daha sonra Osmanlı (1571-1878), İngiliz (1878-1960) ve Modern (1960-günümüz) dönemleridir. Akdeniz'deki stratejik konumu nedeniyle kültür mirası, doğudan ve batıdan değişik kültürleri kapsamaktadır. Türkler Kıbrıs'a 1571'de adanın Osmanlı’lar tarafından fethi ile birlikte gelmiştir. Bu tarihten sonra Osmanlı’lar, beraberlerinde getirdikleri kültürü Kıbrıs’ta da inşa etmeye başlamışlardır. Adanın yönetimi için gereksinim duyulan idari, dini ve kamu ile ilgili kurumlar kurulmuştur. Camiler, hamamlar, hanlar, değirmenler, su kemerleri, eğitim kurumları ve ticaret yerleri gibi Osmanlı’nın yönetim, eğitim ve sosyal yapılanmasının mimari alanda göstergeleri olan anıtsal yapılar inşa edilerek, vakıf (evkaf) geleneği ile devamlılıkları sağlanmıştır. 1974’ten itibaren adada iki bölgeli bir yerleşim politikası izlenmiştir. Adanın kuzey bölgesi, Kıbrıslı Türklerin yerleştiği, güney bölgesi ise Kıbrıslı Rumların yerleştiği bölgeler olarak ayrılarak, Lefkoşa bölünmüş bir başkent haline gelmiştir. Bu çalışmada, Güney Lefkoşa'da Osmanlı Dönemi'nden kalan dört yapı olan Ömeriye, Bayraktar, Araplar ve Tahtakale (Taht-El Kale) camileri incelenmiştir. Çalışmada öncelikle evkaf (vakıf) arşivleri ve literatür taraması yapılarak, yapıların tarihçeleri ile ilgili bilgi toplanmıştır. Daha sonra yapıların yerinde inceleme yapılarak, güncel durumları analiz edilmiştir. Çalışma, taşınmaz birer kültür mirası olan bu camilerin günümüzdeki yapısal ve işlevsel durumlarının ortaya konması amacı ile yapılmıştır.


Anahtar Kelimeler


Güney Lefkoşa; Osmanlı Dönemi; Camiler; Kültür mirası; South Nicosia; Ottoman Period; Mosques; Cultural heritage.

Tam Metin:

PDF

Referanslar


Ahunbay, Z. (2004). Tarihi Çevre Koruma ve Restorasyon, İstanbul: YEM Yayın.

Anonim, (1978). Lefkoşa Şehri Müze ve Eski Eserleri, Lefkoşa: Kıbrıs Türk Müzelerini ve Eski Eserleri Sevenler Derneği Yayını.

Anonim, (1982). Kıbrıs’ta Türk Eserleri, Lefkoşa: KTFD Eğitim, Gençlik, Kültür ve Spor Bakanlığı Eski Eserler ve Müzeler Dairesi Müdürlüğü Yayını.

Association of Cypriot Archaeologists (1991). Muslim Places of Worship in Cyprus.

Atay, K. (2010). Güney Kıbrıs’ta Türk Mührü Silinmeden, Ankara: Ertem Basım Yayın Dağıtım.

Atun, Hakkı (1999) “Kıbrıs’taki Osmanlı Mirası”, Osmanlı Mimarlığının 7 Yüzyılı “Uluslarüstü Bir Miras”, İstanbul: Yapı-Endüstri Merkezi Yayınları. 349-354.

Bağışkan, T. (2005). Kıbrıs’ta Osmanlı-Türk Eserleri, Lefkoşa: Kuzey Kıbrıs Müze Dostları Derneği.

Gazioğlu, A. (2000). Kıbrıs’ta Türkler 1570-1878, 2. Baskı, Lefkoşa: Kıbrıs Araştırma ve Yayın Merkezi.

Gürkan, H. M. (2006). Kıbrıs Tarihinden Sayfalar, Lefkoşa: Galeri Kültür Yayınları.

Hakeri, B. H. (2008). Kıbrıs’taki Tarihi Eserler, Lefkoşa: Kıbrıs Türk Eğitim Vakfı.

Hikmetağalar, H. (1996). Eski Lefkoşa’da Semtler ve Anılar, İstanbul: Marifet Yayınları.

Jeffery, G. (1918). A Description of the Historic Monuments of Cyprus, Nicosia: Cyprus Government Printing Office.

Jeffery, G. (1927). Report of the Curator of Ancient Monuments for the Year 1927, 31st December 1927, s.2.

Jeffery, G. (1935). The Mosques of Nicosia, Cyprus Monuments Historical & Architectural Buildings, New Illustrated Series No.7, Nicosia: Cyprus Government Printing Office.

Mariti, G. (1909). Travels in the Island of Cyprus: Cambridge, University Press

Salvator, A. L. (1983). Levkosia the Capital of Cyprus: London, Trigraph Ltd.

Seager, Capt. M. (1883). Reports on the Evcaf Properties, Cyprus.

TC Başbakanlık (2000). Osmanlı İdaresinde Kıbrıs: Ankara, Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Osmanlı Arşiv Daire Başkanlığı.

Turkan, Z. (2016), “Kıbrıs’ta Osmanlı Dönemi’nden Günümüze Türk Mimarisi Eserleri”, The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication, October 2016, V: 6 I: 4, pp. 479-487.

Unesco, (1972). Restoring Monuments: Historcal background, Preserving and Restoring Monuments and Historic Buildings: Paris. s.16, Ahunbay, Z. (2004). Tarihi Çevre Koruma ve Restorasyon, İstanbul: YEM Yayın’dan alınmıştır.




DOI: http://dx.doi.org/10.7596/taksad.v7i1.1346

Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.




Telif Hakkı (c) 2018 Journal of History Culture and Art Research

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.