Kıbrıs Cumhuriyeti’nden Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin İnşasına Giden Süreçte Lefkoşa’da Mekânın ve Mimarinin Siyasi Dönüşümü: 1963-1983 / The Political Transformation of the Space and Architecture in Nicosia between the Republic of Cyprus and the Turkish Republic of Northern Cyprus: 1963-1983

Huriye Gürdallı, Umut Koldaş

Özet


Abstract

The influence of the changes in the administrative and political culture on the architectural design and construction practices has clearly been striking in the urban planning and architecture of Nicosia, which is the center of political power representation in Lusignan, Venetian, Ottoman and British administrations throughout history. This article examines the political power in northern Nicosia in the historical period until the declaration of the Turkish Republic of Northern Cyprus after the Republic of Cyprus (1960-1963) became virtually dysfunctional and the island's capital, Nicosia, was divided into north and south by the creation of the Green Line (Buffer Zone) in 1963. The article, which assesses the spatial transformation resulting from the policies of the immigrants in the direction of resettlement, which is the priority of the Turkish Cypriot leadership and guarantor Turkey between 1963-1974 and 1974-1983, in terms of socio-economic and political dimensions, was transposed until the declaration of the Turkish Republic of Northern Cyprus in 1983 investigates the factors affecting the spatial transformation of the capital Nicosia and northern Cyprus through the archival work and the architects of the period planning studies. In this context, the article assesses the effect of changing priorities, economic determinants, and the function in the ideological representation of political power in the process of political and spatial transformation between 1963 and 1983 in Cyprus through an interdisciplinary approach to urban and architectural change and continuity in Nicosia.

 

Öz

Yönetim yapısındaki ve politik kültürdeki değişimlerin mimari tasarım ve inşaat uygulamalarına etkisi tarih boyunca Lüzinyan, Venedik, Osmanlı ve İngiliz yönetimlerinde siyasi güç temsilinin merkezi olan Lefkoşa’nın kentsel planlamasında ve mimarisinde belirgin olarak göze çarpmaktadır. Bu makale Kıbrıs Cumhuriyeti’nin (1960-1963) fiili olarak işlevsiz hale geldiği ve adanın başkenti Lefkoşa’nın 1963’te Yeşil Hat oluşturularak kuzey ve güney olarak bölünmesinden Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin ilanına kadar olan tarihsel dönemde Kuzey Lefkoşa’da siyasi gücü temsil eden mimari ve şehirleşme politikalarının planlama, tasarım ve uygulama süreçlerini incelemektedir. Kıbrıs Türk liderliği ve garantör Türkiye’nin 1963-1974 ve 1974-1983 dönemlerindeki önceliği olan göçmenlerin yeniden yerleşimi doğrultusunda yürüttükleri iskan politikalarının sonucundaki mekânsal dönüşümü sosyo-ekonomik ve siyasi boyutlarıyla değerlendiren makale, 1983’te Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin ilanına kadarki geçiş döneminde başkent Lefkoşa’nın ve Kuzey Kıbrıs’ın mekânsal dönüşümüne etki eden etmenleri arşiv çalışması ve dönemin planlama çalışmalarını yürüten mimarlarının anlattıkları üzerinden irdelemektedir. Bu bağlamda makale, Kıbrıs’ta 1963-1983 yılları arasında yaşanan siyasi ve mekânsal dönüşüm sürecinde siyasi gücün ideolojik temsilinde değişen önceliklerin, ekonomik belirleyenlerin ve işlevselliğin Lefkoşa’daki kentsel ve mimari değişim ve sürekliliklere etkisini disiplinlerarası bir yaklaşımla değerlendirmektedir. 


Anahtar Kelimeler


Lefkoşa, 1963-1983, Sömürge sonrası planlama, İdeoloji ve mekan; Nicosia, 1963-1983, Post-colonial planning, Ideology and space.

Tam Metin:

PDF

Referanslar


Abu-Orf, H. (2005). Collaborative planning in practice: The Nicosia master plan. Planning Practice & Research, 20(1), 41-58, DOI: 10.1080/02697450500261707.

Atun, H. (2016). Bir Öz Yaşam Öyküsü, Hakkı Atun’un Anıları, Lefkoşa: Ateş Matbaacılık.

Atun, R. A. & Doratlı, N. (2009). Walls in Cities: A Conceptual Approach to the Walls of Nicosia. Geopolitics, 14(1), 108-134.

Bozkurt Gazetesi (1971). “Göçmen evlerinin tamiratını sağlamak gaylesiyle geliri 35 lira üstünde olan göçmenlerden kira alınacak”. s.1 ve s.4

Brouma, A. D. & Ezel, C. (2011). Water Policy Networks: A New Form of Governance for Cyprus?: The Case of Nicosia. Water Resources Allocation: Policy and Socioeconomic Issues in Cyprus, 65-89,(derl.) Phoebe Koundouri, London: Springer.

Charlesworth, E. (2007). Architects without Frontiers: War Reconstruction and Design Responsibility, London: Routledge.

Demissie, F. (2012). Colonial Architecture and Urbanism in Africa: An Introduction. Intertwined and Contested Histories, (derl.) Fassile Demissie, Surrey: Ashgate Publishing Limited.

Ertekun, N. M. (1987). Some Reflections on the Constitutional System Prevailing in Southern Cyprus. Turkish Cypriot Yearbook of International Relations, 11-12.

Fereos, S. & Phokaides, P. (2006). Architecture in Cyprus Between the 1930s and 1970s. Modern Architecture in the Middle East, (derl.) Elvan Altan Ergut ve Belgin Turan Özkaya.

Gazioğlu, T. (1996). Social Housing Schemes in the TRNC. Northern Cyprus Monthly IV, 5. Erişim adresi: http://www.cypnet.co.uk/ncyprus/economy/econ10.htm

Given, M. (2005). Architectural styles and ethnic identity in medieval to modern Cyprus. Archaeological perspectives on the transmission and transformation of culture in the Eastern Mediterranean, (derl.) Joanne Clarke, UK: Oxbow Books.

Gürel, A. (2012). Consequences of Civil and Military Strife.: Turkish Cypriot Legal Framework, Oslo: PRIO Publications

Gürdalli, H. & Koldas, U. (2015) Architecture of Power and Urban Space in a Divided City: A History of Official Buildings in Nicosia/Lefkoşa, The Design Journal 18 (1), 135-157.

Gürkut, Ö. & Soyalp, D. (2017). Yarım Kalmış Bir Yaşam Dr. Burhan Nalbantoğlu. Lefkoşa: Kıbrıs Türk Tabipler Odası Yayınları.

İskan, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasası (1977). RG Sayı: 54, Madde-25, Alt-madde 2(b,ç,d). Erişim adresi: www.mahkemeler.net/birlestirilmis/41-1977.doc

Keser, U. (2006). Kıbrıs’ta Göç Hareketleri Ve 1974 Sonrasında Yaşananlar. Çağdaş Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi, 12, 103–128.

Kıbrıs Türk Federe Devleti Anayasası, (1975). Resmi Gazete, Sayı 29, Ek1, s.98

Kliot, N. & Mansfeld, Y. (1999). Case studies of conflict and territorial organization in divided cities. Progress in Planning, 52, 167-225.

Korucu, M. G. (2012). Lefkoşa Belediye Sınırları İçerisinde Mimari Yapılanmadaki Gelişmelerin Kent Bilgi Sistemi Oluşturulması İle Takip ve Analizi. Yakın Doğu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Mimarlık Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi. Lefkoşa: Yakın Doğu Üniversitesi.

Kurtuluş, H. & Purkis, S. (2009). Kuzey Kıbrıs’a Türk Göçünün Niteliği ve Göçmenlerin Ekonomik Sosyo-Mekânsal Bütünleşme Sorunları, Proje No: 106K330, Ankara, s. 60.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Mahkemeler, “Esas ve Değişiklik Yasaları Yasa İndirme Bölümü. Erişim Adresi: http://www.mahkemeler.net/cgi-bin/yasametin.aspx?cnt=405

Panteli, S. (2005). History of Modern Cyprus. Lefkoşa: Interworld Publications.

Pantelides, P. (2013). “Colonialism in stone”, Cyprus Mail, http://cyprus-mail.com/2013/06/02/colonialism-in-stone/

Papadakis, Y. (2006). Nicosia after 1960: A River, A Bridge and a Dead Zone1. GMJ: Mediterranean Edition, 1(1), 1-16.

Patrick, Richard A. (1976) Political geography and the Cyprus conflict: 1963-1971. Waterloo: University of Waterloo

Schaar, K. W.; Given, M. & Theocharous, G. (1995). Under the Clock: Colonial Architecture and History in Cyprus, 1878-1960. Lefkoşa: Bank of Cyprus.

Sonyel, S. (1997). Cyprus: The Destruction of a Republic – British Documents 1960-1965, The Eothen Press.

Şahin, İ.; Şahin, C. & Öztürk, M. (2013). Barış Harekâtı Sonrasında Türkiye’den Kıbrıs’a Yapılan Göçler ve Tatbik Edilen İskân Politikası. Turkish Studies International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 8/7, 599-630.

Tozan, A. & Akın, G. (2009). İngiliz sömürge dönemi ve sömürge sonrası Kuzey Kıbrıs’ta kent ve mimarlık. İtüdergisi/a Mimarlık, Planlama, Tasarım, 8(2), 57-68.

Zafersoy, H. & Batırbaygil, H. (2014). Kentsel Bütünleşiklik: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Lefkoşa Kenti Örneği. Megaron, 9(4), 289-311.




DOI: http://dx.doi.org/10.7596/taksad.v6i4.1104

Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.




Telif Hakkı (c) 2017 Journal of History Culture and Art Research

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

ISSN: 2147-0626