Hürriyete ve Adli Tıbba Adanmış Bir Ömür: Dr. Bahaeddin Şakir Bey / A Life Dedicated to Liberty and Forensic Medicine: Dr. Bahaeddin Şakir Bey

Ferat Buran, Erdem Özkara

Özet


Abstract

Dr. Bahaeddin Şakir Bey (1874-1922) was a forensic medicine specialist in addition to being an important political figure who worked in critical positions in breaking points of the whole world history. He later had to go to Paris because of the political activities he attended since the days he studied in The Faculty of Military Medicine. As he completed his forensic medicine specialization in Paris Faculty of Medicine, the Young Turks movement abroad gained a certain momentum with his arrival.

He returned to Istanbul after the proclamation of constitutional monarchy and while he was teaching forensic medicine and working as associate dean in the faculty of medicine, he wrote Textbook of Forensic Medicine which is the first copyrighted work in forensic medicine field in our country. He was assigned as the first director of Legal Medicine Directorate. He also worked as the head physician in Red Crescent Hospital in Edirne during the Balkan War.

He worked in top-level tasks in Party of Union and Progress which was a remarkable party in its period and the political intelligence organization of the period The Special Organization. He also played an active role in the independence of provinces while working in the Caucasian Front in World War I. In addition to being the originator of "Armenian Deportation", he played a role in; its planning during his visits to the eastern cities.

After World War I, he had to go abroad and was sentenced to death in his absence. His activities attracted attention and he was invited to the Congress of the Peoples of the East of the Soviet Union. After he was killed by an Armenian assassin in Berlin in 1922, Atatürk protected his wife and children in personally and didn't refrain his support and help.

Öz

Dr. Bahaeddin Şakir Bey (1874-1922); sadece ülkemiz değil, dünya tarihi açısından da kırılma noktası olan dönemlerde, kritik görevlerde bulunmuş önemli bir siyasi figür olması yanında adli tıp uzmanı bir hekimdir. Mekteb-i Tıbbiye-i Askeriye’deki öğrencilik yıllarından itibaren içinde bulunduğu siyasal faaliyetleri nedeniyle, sonradan Paris’e gitmek zorunda kalmıştır. Bir yandan Paris Tıp Fakültesi’nde adli tıp ihtisasını tamamlarken, yurtdışındaki Jön Türk hareketi de onun gelişiyle birlikte belirgin ivme kazanmıştır.

Meşrutiyetin ilanından sonra İstanbul’a dönmüş, tıp fakültesindeki adli tıp hocalığı ile dekan yardımcılığı görevleri sırasında ülkemizdeki adli tıp alanında ilk telif eser olan “Tıbb-i Kanuni Dersleri” kitabını yazmıştır. Kendisinin ayrıca, taşraya atanan hekimlere yönelik rehber niteliğinde yazmış olduğu bir kitap ile ölüm olgusunu işlediği bir başka adli tıp kitabı da mevcuttur. Günümüzdeki Adli Tıp Kurumu’nun ilk nüvesi olarak kurulan “Tababet-i Adliye Şubesi”nin ilk müdürü olarak atanmıştır. Hilal-i Ahmer Cemiyeti’nin yeniden organizasyonunda ve Balkan Savaşı sırasında Edirne’deki Hilal-i Ahmer Hastanesi başhekimliği görevinde bulunarak, tıp alanındaki katkılarını akademi ile sınırlı tutmamıştır.

Bir döneme damgasını vuran “İttihat ve Terakki Cemiyeti”nde ve dönemin siyasal istihbarat örgütü “Teşkilat-ı Mahsusa”da üst düzey görevlerde bulunmuş, 1. Dünya Savaşı’nda Kafkas Cephesi’nde görev alarak; Artvin, Ardanuş ile Ardahan’ın kurtuluşunda bizzat rol oynamıştır. “Ermeni Tehciri”nin fikri ideoloğu olması yanında, doğu vilayetlerine giderek bizzat planlanmasında rol almıştır.

1. Dünya Savaşı’nın ardından yurtdışına çıkmak zorunda kalmış, gıyabında idama mahkum edilmiştir. Yurtdışındayken sürdürdüğü, Müslüman milletlerin mücadelesine dair faaliyetleri ilgi çekmiş ve Sovyetler Birliği’nin Doğu Halkları Kurultayı’na davet edilmiştir. 1922 yılında Berlin’de Ermeni bir suikastçı tarafından öldürülmesi sonrasında, Atatürk; eşi ve çocuklarına bizzat sahip çıkmış, desteğini ve yardımlarını esirgememiştir.


Anahtar Kelimeler


Bahaeddin Şakir, Bahattin Şakir, İttihat ve Terakki, Teşkilat-ı Mahsusa, Tıbb-i Kanuni, Adli Tıp; Bahaeddin Şakir, Bahattin Şakir, Union and progres, The Special organization, Tıbb-i Kanuni, Forensic medicine.

Tam Metin:

PDF

Referanslar


Akalın, B. O. (2007). Hanımefendilere Hilâl-i Ahmer'e Dair Konferans, Türkiye Kızılay Derneği Yayınları, Ankara 2007, s.110-111.

Akın, S. (2009). Ay Hırsızı, İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları.

Aslan, Y. (2007). “İttihat ve Terakki Liderlerinden Dr. Bahaeddin Şakir’in Sovyet Rusya ve Azerbaycan’daki Faaliyetleri (1920-1921)”, Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Aralık 2007, Cilt 7, Sayı 39.

Beyatlı, Y. K. (2015). Siyasi ve Edebi Portreler, İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti Yayınları.

Birbudak, T. S. (2016). “Edirne'deki Fransız Konsolosu Marcel Cuinet'in Balkan Savaşı Günlüğü”, Gazi Akademik Bakış Dergisi, Kış 2016, Cilt 10, Sayı 19, s. 55-77.

Cengiz, F. (1997). “Dr. Nazım ve Dr. Bahaeddin Şakir'in Kaleminden İttihad ve Terakki Cemiyeti”, İstanbul Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, İstanbul (Yüksek Lisans Tezi).

Çiçek, H. (2004). Dr. Bahattin Şakir: İttihat ve Terakki’den Teşkilatı Mahsusa’ya Bir Türk Jakobeni, İstanbul: Kaynak Yayınları.

Eyicil, A. (1988). “Dr. Nazım Bey”, Ankara Üniversitesi Türk İnkilap Tarihi Enstitüsü, Ankara (Doktora Tezi).

Gokay, F. K. (1960). “Legal Medicine and Psychiatry in Turkey”, Cleveland-Marshall Law Review, Vol 9.

Kahya, E. (1987). “Fransa’da İhtisas Yapmış Olan Türk Hekimlerinden Bazıları”, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Dergisi, Cilt 31, Sayı 1.2, s. 245-262.

Karabekir, K. (2011). İttihat ve Terakki Cemiyeti, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Köroğlu, E. (2016). Türk Edebiyatı ve Birinci Dünya Savaşı (1914-1918) Propagandadan Milli Kimlik İnşâsına, İstanbul: İletişim Yayınları.

Öztürel, A. (1977) “Adli Tıp Dalının 50 Yılda Türkiye’deki Gelişimi ve Bugünkü Durumu”, Ankara Hukuk Fakültesi Ellinci Yıl Armağanı 1925-1975, Ankara: Sevinç Matbaası, Cilt:1, s:51-77.

Tunalı, İ. & Zentürk, C. (1989). “Tıbbi Bilirkişilik”, Yargıtay Dergisi, Ocak 1989, s. 639-644.

Uca, A. (2013). “II. Abdülhamit Döneminde Dr. Bahaeddin Şakir'in Osmanlı Veliahtları ile İlişkileri”, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, Haziran 2013, Sayı: 24, s. 97-101.

Uca, A. (2013). “Stange Müfrezesi'nin Harp Ceridesine Göre Kafkas Cephesi'nde Dr. Bahaeddin Şakir”, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, Haziran 2011, Sayı 20, s. 125-131.

Yıldırım, R. V. (2011). “Türkiye’de Adli Tıp Eğitiminin Öncüleri ve Gelişimi (1846-1933)”, İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Tıp Tarihi ve Etik AD, İstanbul (Doktora Tezi).




DOI: http://dx.doi.org/10.7596/taksad.v7i5.1492

Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.




Telif Hakkı (c) 2018 Journal of History Culture and Art Research

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.